Podela motora SUS prema načinu izvođenja klipnog mehanizma

U zavisnosti od toga kako se glavni delovi klipnog mehanizma povezuju u jedinstvenu kinematsku celinu razlikuju se motori sa:

•  normalnim klipnim mehanizmom,

•  složenim klipnim mehanizmom

Normalni klipni mehanizam sastoji se od:

•  klipne grupe,

•  klipnjače,

•  kolenastog vratila.

Normalni (prosti) klipni mehanizam može da se izvodi u dve varijante i to kao:

•  aksijalni klipni mehanizam,

•  dezaksijalni klipni mehanizam.

Aksijalni klipni mehanizam je onaj mehanizam kod koga se osa cilindra seče sa osom kolenastog vratila. Kod dezaksijalnog klipnog mehanizma osa cilindra se mimoilazi sa osom kolenastog vratila.

Za iste vrednosti poluprečnika kolenastog vratola r i dužinu klipnjače L (r/L= l -kinematski faktor klipnog mehanizma), motori sa dezaksijalnim klipnim mehanizmom imaju nešto veće pomeranje klipa, usled čega se pri istim ostalim uslovima povećava radna zapremina, pa prema tome i snaga motora. Kretanje klipa od SMT do UMT izvodi se pri obrtanju kolenastog vratila za ugao koji je veći od 180 0 , što povećava koeficijent punjenja h v, pa prema tome i na taj način obezbeđuje povećanje snage.Dezaksijalni klipni mehanizam u opštem slučaju daje ravnomernije habanje cilindra, jer se kod njega za vreme radnog hoda smanjuje pritisak na zid cilindra, a povećava se za vreme hoda sabijanja. Ovo naručito dolazi do izražaja kod sporohodnih motora. Takođe, inercialne sile translatornih masa  su nešto veće kod dezaksijalnog klipnog mehanizma.U okolini SMT srednja brzina klipa dezaksjalnog klipnog mehanizma je manja nego kod aksijalnog, što utiče na stvaranje po-voljnijih uslova za izvođenje procesa sagorevanja, jer se proces sagorevanja ostvaruje uz sporiju izmenu zapremine.Pomeranje ose cilindra u odnosu na osu kolenastog vratila obično se izvodi u pravcu obrtanja kolenastog vratila (za smer obrtanja u pravcu skazaljke na satu pomeranje se izvodi udesno). Za savremene motore veličina pomeranja se kreće u granicama  D =(0.04 ¸ 0.2)r. Izborom veličine D može se uticati i na rastojanje između osa kolenastog i bregastog vratila (sa uvećanjem obezbeđuje se nesmetano kretanje velike pesnice klipnjače, a umanjenjem se umanjuju dimenzije elemenata prenosa pogona do bregastog vratila).

Složeni klipni mehanizam sastoji se od:

•  klipne grupe,

•    klipnjače,

•  kolenastog vratila,

•  klipne poluge,

•  ukrsne glave.

Složeni klipni mehanizam omogućuje kretanje klipa bez delovanja bočih sila (bočne sile preuzima ukrsna glava). Mogu da se izvode sa jednom ili sa dve vođice, po kojima klize papučice ukrsne glave. Ovakvi klipni mehanizmi omogućuju gradnju motora dvojnog dejstva (radni ciklus se obavlja sa obe strane klipa), čime se znatno može povećati snaga motora. Zbog postojanja klipne poluge i ukrsne glave visina ovih motora je znatno veća, pa je ove motore moguće uspešno primenjivati samo za one vrste pogona kod kojih se ne postavljaju strogi zahtevi u pogledu njihovih gabaritnih dimenzija. Najčešće se složeni klipni mehanizmi  primenjuju kod brodskih i stacionarni motora. Danas se primenjuju sve manje, jer se kod savremenih motora povećanje snage izvodi na elegantniji način, putem prehranjivanja , kada konstrukcija motora ima znatno manje gabaritne dimenzije.